معرفی مرکب ده (سید الادویه)
مرکب ده یا سید الادویه، ترکیبی از برگ سنای مکی، مویز و سه نوع هلیله است که در طب اسلامی داروی شاخص بیماری های پوستی شناخته می شود. این دارو یک هفته، صبح ناشتا و شب پیش از خواب مصرف می شود.
نام «سید الادویه» یعنی سرور داروها و از روایتی از امام صادق (ع) در کتاب مکارم الاخلاق آمده است. در آن روایت درباره سنا آمده که اگر مردم می دانستند در آن چیست، هر مثقالش را با دو مثقال طلا می خریدند. روی برچسب این محصول نام «گیاه بقس ۱۰» نوشته شده است.
مزایای مرکب ده
فقط پنج جزء آشنا: سنای مکی، مویز بی هسته و هلیله کابلی، زرد و سیاه. ترکیب ساده است و چیز ناشناخته ای ندارد.
دوره یک هفته ای: برنامه مصرف مشخص است و بعد از یک هفته تمام می شود.
مصرف ساده: صبح و شب، با کمی آب.
مویز طعم را بهتر می کند: شیرینی مویز تلخی سنا و هلیله را کمتر می کند.
ترکیبات مرکب ده
طبق روایت، اجزا به مقدار مساوی آسیاب و با هم مخلوط می شوند:
برگ سنای مکی
مویز قرمز بی هسته
هلیله کابلی
هلیله زرد
هلیله سیاه
در روایت، مقدار هر نوبت سه درهم (حدود ده گرم) ناشتا و همین مقدار موقع خواب آمده است.
مجله طب و تمدن اسلامی هم ترکیب سنای مکی با هلیله سیاه، زرد و کابلی را همان دارویی دانسته که به سید الادویه شهرت دارد.
کاربرد مرکب ده
در کتاب داروخانه تخصصی طب اسلامی این دارو برای بیماری های پوستی آمده است، از جمله:
پسوریازیس
اگزما
بهق و پیسی
سنا و هلیله در طب سنتی ملین شناخته می شوند. برگ سنا امروز هم در داروهای ملین گیاهی به کار می رود و اثر ملین آن در منابع علمی ثبت شده است.
برای چه کسانی مناسب است
کسایی که مشکل پوستی مثل پسوریازیس یا اگزما دارن و مشاور طب اسلامی مرکب ده رو براشون نوشته
کسایی که می خوان کنار درمان پوستشون یه داروی طب اسلامی هم مصرف کنن
بزرگسالایی که یبوست ندارن ولی از اثر ملین سنا هم نگرانی ندارن
روش مصرف مرکب ده
هر روز صبح ناشتا به اندازه دو نخود بخورید.
شب پیش از خواب هم به اندازه دو نخود بخورید.
این برنامه را دست کم یک هفته ادامه دهید.
دارو را می توانید با کمی آب بخورید. در روزهای مصرف مزاج شما نرم تر می شود و این اثر سنا و هلیله است.
مصرف همراه با داروهای دیگر طب اسلامی
هلیله سیاه در قرص خون طب اسلامی (مرکب شش) هم هست. مشاوران طب اسلامی بسته به شرح حال، مرکبات را کنار هم یا پشت سر هم تجویز می کنند.
نحوه نگهداری
در قوطی را محکم ببندید و در جای خشک و خنک نگه دارید.
دور از دسترس کودکان نگه دارید.
هشدارهای مصرف
در بارداری ممنوع است. روی برچسب هم آمده و آژانس دارویی اروپا مصرف سنا را به ویژه در سه ماه اول بارداری توصیه نمی کند. در شیردهی هم مصرف نکنید.
کودکان: برچسب برای کودکان مقدار کمتری نوشته است، ولی آژانس دارویی اروپا مصرف سنا را زیر ۱۲ سال توصیه نمی کند. برای کودکان فقط با نظر پزشک.
اگر انسداد روده، بیماری التهابی روده (کرون یا کولیت)، آپاندیس یا درد شکم با علت نامعلوم دارید، مصرف نکنید.
اگر داروی قلب، داروی ادرارآور یا کورتون مصرف می کنید، پیش از مصرف با پزشک هماهنگ کنید. سنا می تواند پتاسیم بدن را کم کند.
بیشتر از یک تا دو هفته پشت سر هم بدون نظر پزشک مصرف نکنید.
اگر اسهال شدید گرفتید، مصرف را قطع کنید.
سوالات متداول
چرا به مرکب ده سید الادویه می گویند؟
این نام در خود روایت امام صادق (ع) آمده است. روایت بعد از گفتن طرز ساخت می گوید: «و هو سید الادویه»، یعنی این سرور داروهاست.
گیاه بقس ۱۰ همان مرکب ده است؟
بله. «گیاه بقس ۱۰» نامی است که سازنده روی برچسب گذاشته و ترکیب همان سید الادویه است.
مرکب ده اسهال می آورد؟
سنا و هلیله ملین اند و مزاج را نرم می کنند. در مقدار گفته شده این اثر معمولا ملایم است. اگر اسهال شدید شد، مصرف را قطع کنید.
سنای مکی چه فرقی با سنای معمولی دارد؟
سنای مکی همان برگ سناست که از اطراف مکه و عربستان می آید. برگ های آن درشت تر و تیره تر است و در طب سنتی نوع بهتر سنا شمرده می شود.
بعد از یک هفته چه کنم؟
اگر مشاور دوره طولانی تری نوشته، ادامه مصرف بیش از دو هفته را با پزشک هم هماهنگ کنید، چون مصرف طولانی ملین ها روده را تنبل می کند.
نکته صادقانه
کاربرد مرکب ده برای بیماری های پوستی از روایت و تجربه طب اسلامی آمده و این ترکیب در پژوهش بالینی بررسی نشده است. پسوریازیس، اگزما و بهق بیماری های مزمن اند. درمان متخصص پوست را قطع نکنید و تغییر پوستتان را با او پیگیری کنید.
منابع
کتاب داروخانه تخصصی طب اسلامی، صفحه ۱۵۳؛ روایت از مکارم الاخلاق طبرسی، صفحه ۱۸۸
