مرکب یک طب اسلامی (فلوس با عسل، داروی ابن بسطام)

معرفی مرکب یک

مرکب یک معجون عسلی طب اسلامی بر پایه فلوس (خیارشنبر) است که در یک دوره کوتاه سه روزه برای کبد، غلبه صفرا و سودا و ناراحتی های گوارشی مصرف می شود. این دارو در طب اسلامی داروی شاخص کبد و خارش بدن شناخته می شود.

مرکب یک اولین دارو از مرکبات طب اسلامی است و با نام های مرکب ۱، بقس ۱، گیاه فلوس و داروی ابن بسطام هم شناخته می شود. نام ابن بسطام از دو برادری آمده که این نسخه را در کتاب طب الائمه ثبت کرده اند. به روایت آن ها احمد بن رباح طبیب این دارو را به امام (ع) عرضه کرد و امام آن را تایید کرد.

مزایای مرکب یک

• دوره کوتاه سه روزه: یک شیشه برای کل دوره کافی است و بعد از سه روز مصرف تمام می شود.

• معجون عسلی خوش خوراک: پایه عسل و آب به دارد و مثل جوشانده های تلخ نیست.

• فرمول کامل روایت: خیارشنبر، عسل، آب به، روغن گل و هشت ادویه گرم در یک ترکیب آماده.

• اثر قابل حس: خیارشنبر ملین است و نرم شدن مزاج در همان روزهای مصرف حس می شود.

ترکیبات مرکب یک

طبق روایت، این دارو به این شکل ساخته می شود. خیارشنبر پاک شده یک شبانه روز در آب خیس می خورد و صاف می شود. صاف شده آن با عسل، آب به و روغن گل روی آتش ملایم می پزد تا غلیظ شود و بعد از سرد شدن، ادویه ها به آن اضافه می شوند.

خواص و کاربرد مرکب یک

در روایت، این دارو برای این موارد نافع دانسته شده است:

• درد کبد و بیماری های کبدی در طب اسلامی

• غلبه صفرا، سودا و بلغم

• معده درد و شکم درد

• استفراغ و حالت تهوع

• تب

• گرمی سر

• ترک خوردن دست و پا

• خارش بدن

خیارشنبر جزء اصلی این داروست و در طب سنتی ایران با نام فلوس به عنوان ملین شناخته می شود. یک کارآزمایی بالینی در مجله DARU نشان داد امولسیون خیارشنبر در یبوست کودکان از روغن معدنی موثرتر بوده است.

برای چه کسانی مناسب است

• کسایی که مشاور طب اسلامی براشون داروی کبد نوشته

• کسایی که صفرا یا سودا بهشون غلبه کرده و گرمی سر و دهن تلخ دارن

• کسایی که با تهوع، معده درد و شکم درد درگیرن

• کسایی که پوستشون خارش داره یا دست و پاشون ترک می خوره

روش مصرف مرکب یک

1. محتویات شیشه را به سه قسمت مساوی تقسیم کنید.

2. هر روز صبح ناشتا یک قسمت را بخورید.

3. این کار را سه روز پشت سر هم انجام دهید.

در این سه روز سرکه، خرما، ماهی و هر نوع سبزی پخته و خام نخورید. در روایت آمده که بهتر است غذای فرد در روزهای مصرف، زیرباجه (نوعی خورش آلو) با روغن کنجد باشد.

مصرف همراه با داروهای دیگر طب اسلامی

مرکب یک اولین داروی مرکبات طب اسلامی است. مرکب چهار از همین مجموعه داروی گرم کلیه است و مشاوران طب اسلامی بسته به شرح حال، مرکبات را کنار هم یا پشت سر هم تجویز می کنند.

نحوه نگهداری

• شیشه را در یخچال نگه دارید.

• هر بار با قاشق تمیز و خشک بردارید.

هشدارهای مصرف

• خیارشنبر ملین است. در روزهای مصرف مزاج نرم تر می شود و کسی که اسهال دارد نباید این دارو را بخورد.

• در بارداری مصرف نکنید.

• بیشتر از سه روز پشت سر هم مصرف نکنید.

• کسانی که دیابت دارند به عسل این دارو توجه کنند.

سوالات متداول

فلوس چیست؟

فلوس نام قدیمی خیارشنبر است، میوه درختی که غلاف بلند و تیره دارد و مغز آن در طب سنتی ملین است. مرکب یک به همین دلیل «گیاه فلوس» هم نامیده می شود.

چرا مرکب یک فقط سه روز مصرف می شود؟

دستور روایت همین است: سه روز، هر روز صبح ناشتا. به گفته روایت، طبیب در ابتدا یک مثقال تجویز می کرد و امام (ع) مقدار را دو مثقال تعیین کرد.

مرکب یک باعث اسهال می شود؟

مزاج را نرم می کند چون خیارشنبر دارد. این اثر در روزهای مصرف طبیعی است. اگر اسهال شدید یا آبکی شد، مصرف را قطع کنید.

مرکب یک را در بارداری می شود خورد؟

نه. خیارشنبر ملین است و مصرف داروهای ملین در بارداری توصیه نمی شود.

فرق مرکب یک با مرکب چهار چیست؟

مرکب یک معجون ملین و داروی کبد و صفرا در طب اسلامی است و سه روز مصرف می شود. مرکب چهار داروی گرم کلیه و قوای جنسی است و ترکیب و دوره مصرف دیگری دارد.

نکته صادقانه

کاربردهای مرکب یک از روایت و تجربه طب اسلامی آمده است. اثر ملین خیارشنبر در پژوهش بالینی تایید شده، ولی خود این ترکیب کامل در پژوهشی بررسی نشده است.

منابع

• مجله طب و تمدن اسلامی، مرکب یک (داروی ابن بسطام)

• کارآزمایی بالینی امولسیون خیارشنبر در یبوست کودکان، مجله DARU Journal of Pharmaceutical Sciences، ۲۰۱۲